Ile wynosi ZUS na początek działalności?

Zakładasz firmę i zastanawiasz się, ile wyniesie ZUS na początek działalności? Chcesz zmieścić się w budżecie i nie przeoczyć żadnego obowiązku wobec urzędu? Z tego artykułu dowiesz się, jakie składki zapłacisz w pierwszych miesiącach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej i jak działają wszystkie ulgi.

Ile wynosi ZUS na samym początku działalności?

Na starcie najczęściej korzystasz z rozwiązania nazywanego ulgą na start. W praktyce oznacza to, że przez pierwsze 6 pełnych miesięcy nie płacisz żadnych składek na ubezpieczenia społeczne ani na Fundusz Pracy czy Fundusz Solidarnościowy. Obowiązkowa pozostaje tylko składka zdrowotna, której wysokość zależy od formy opodatkowania oraz osiąganych dochodów lub przychodów.

Dla osoby prowadzącej jednoosobową działalność w 2026 roku minimalna składka zdrowotna przy skali podatkowej oraz podatku liniowym wynosi 432,54 zł miesięcznie. Wyjątkiem jest rok składkowy 02.2025–01.2026, w którym za styczeń 2026 przy tych formach opodatkowania minimalna składka to 314,96 zł. Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych składka jest z góry ryczałtowa i zależy od progu przychodu.

Jakie dokładnie składki płacisz na starcie?

Kiedy korzystasz z ulgi na start, Twoje obciążenia wobec ZUS są mocno ograniczone. Nie opłacasz składek emerytalnych, rentowych ani wypadkowych, nie ma też wpłat na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Twoim jedynym kosztem jest składka zdrowotna, którą płacisz co miesiąc, nawet jeśli faktycznie prowadziłeś działalność tylko przez część miesiąca.

Taka konstrukcja ma wyraźny cel – obniżyć koszt wejścia w biznes. Osoba startująca z działalnością może skupić się na pozyskaniu pierwszych klientów i przetestowaniu oferty, bez obciążenia pełnym pakietem składek. Trzeba jednak liczyć się z tym, że okres bez składek społecznych nie tworzy historii ubezpieczeniowej i nie zwiększa przyszłej emerytury.

Ile wynosi składka zdrowotna na uldze na start?

Wysokość składki zdrowotnej zależy bezpośrednio od tego, jak rozliczasz podatek dochodowy. Dla skali podatkowej (12/32%) oraz podatku liniowego (19%) podstawą jest dochód, ale ustawodawca wprowadził minimalną wysokość składki. W roku składkowym rozpoczynającym się 1 lutego 2026 r. i kończącym 31 stycznia 2027 r. ta minimalna wartość wynosi 432,54 zł miesięcznie.

Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych składka zdrowotna jest powiązana z rocznymi przychodami. Dla roku 2026, przy przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z IV kwartału 2025 r. na poziomie 9228,64 zł, stawki wyglądają następująco:

Warto podkreślić, że nawet jeśli w danym miesiącu dochód jest bardzo niski, przy skali i liniówce i tak zapłacisz co najmniej 9% od 100% minimalnego wynagrodzenia, czyli właśnie wspomniane 432,54 zł. Przy ryczałcie liczy się natomiast próg rocznych przychodów, a nie dochód.

Kto może korzystać z ulgi na start i kiedy ona trwa?

Nie każda firma ma prawo do ulgi na start. Z preferencji skorzysta osoba, która jest osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność albo wspólnikiem spółki cywilnej, podejmuje działalność po raz pierwszy lub wraca do niej po co najmniej 60 miesiącach od ostatniego zakończenia lub zawieszenia, a jednocześnie nie wykonuje usług na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie, co na etacie w bieżącym lub poprzednim roku.

Dodatkowe zasady dotyczą rolników ubezpieczonych w KRUS. Jeśli rolnik spełni m.in. warunek nieprzerwanego trzyletniego ubezpieczenia w KRUS oraz złoży oświadczenie o kontynuacji w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności, może pozostać w KRUS i w ogóle nie opłacać składek ZUS. W przypadku niespełnienia choć jednego z warunków, wchodzi w grę standardowa ulga na start w ZUS.

Jak liczy się 6 miesięcy ulgi?

Okres ulgi na start to 6 pełnych miesięcy kalendarzowych. Jeśli działalność rozpoczynasz 1 dnia miesiąca, ten miesiąc liczy się jako pierwszy. Gdy start przypada w środku miesiąca, liczysz 6 kolejnych pełnych miesięcy od miesiąca następnego. Przykładowo – jeśli rozpoczniesz działalność 7 lutego 2025 r., to ostatnim miesiącem ulgi będzie sierpień 2025 r.

Zawieszenie firmy w trakcie ulgi nie wydłuża tego okresu. Zawieszone miesiące wliczają się do sześciomiesięcznego limitu, więc po odwieszeniu działalności pozostają tylko „niewykorzystane” miesiące z pierwotnej puli. Masz też prawo wcześniej zrezygnować z ulgi i wejść w preferencyjne składki społeczne – na przykład kiedy zależy Ci na prawie do zasiłku chorobowego.

Kiedy nie możesz skorzystać z ulgi na start?

Z ulgi na start nie skorzystają wspólnicy spółek jawnych, partnerskich i komandytowych, a także wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., twórcy i artyści. Wyłączone są też osoby, które w poprzednich 60 miesiącach prowadziły inną pozarolniczą działalność oraz te, które świadczą te same usługi na rzecz byłego pracodawcy, co na etacie, w bieżącym lub poprzednim roku.

Warto też zwrócić uwagę na osoby, które mają inny tytuł do ubezpieczeń, na przykład pracują na etacie za granicą lub są zatrudnione w Polsce z wynagrodzeniem co najmniej równym minimalnemu. W wielu takich konfiguracjach składki społeczne z działalności w ogóle nie będą należne, a przedsiębiorca będzie opłacać wyłącznie składkę zdrowotną lub nawet zostanie z niej zwolniony.

Ulga na start to zawsze tylko brak składek społecznych. Składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa, chyba że spełniasz jeden z wyjątków ustawowych.

Czy zawsze musisz płacić składkę zdrowotną na początku działalności?

Prawo przewiduje kilka sytuacji, w których nowy przedsiębiorca, mimo prowadzenia działalności, nie opłaca składki zdrowotnej. Chodzi przede wszystkim o określone grupy emerytów, rencistów, osoby z niepełnosprawnościami oraz przedsiębiorców pobierających niskie zasiłki macierzyńskie. W przypadku równoległej pracy na etacie ze składkami od co najmniej minimalnego wynagrodzenia, składka zdrowotna z działalności również bywa zbędna.

Zwolnienie dotyczy m.in. osób, które:

• są emerytami lub rencistami, a świadczenie nie przekracza minimalnego wynagrodzenia i przychód z działalności nie przekracza 50% najniższej emerytury lub rozliczają się kartą podatkową,
• mają umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności i niskie przychody z działalności albo rozliczają się kartą podatkową,
• pobierają zasiłek macierzyński niższy niż świadczenie rodzicielskie,
• są jednocześnie pracownikami, mają wynagrodzenie nie wyższe niż minimalne, niskie przychody z działalności i rozliczają się ryczałtem.

W pozostałych sytuacjach – także przy uldze na start i preferencyjnych składkach – składkę zdrowotną musisz opłacać w pełnej należnej wysokości. Dotyczy to również miesiąca, w którym prowadziłeś działalność tylko przez kilka dni, na przykład przed dłuższym zwolnieniem lekarskim.

Ile wynosi ZUS po uldze na start – Mały ZUS (preferencyjny)?

Po zakończeniu 6 miesięcy ulgi na start możesz wejść w okres preferencyjnych składek ZUS, potocznie nazywany Małym ZUS-em. Podstawą wymiaru składek społecznych jest wtedy 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie to 4806 zł, więc podstawa dla Małego ZUS-u wynosi 1441,80 zł.

Od tej kwoty liczy się poszczególne składki społeczne. Dla pełnego pakietu, łącznie z dobrowolnym chorobowym, są to:

Łącznie daje to 456,19 zł miesięcznie przy dobrowolnym chorobowym lub 420,87 zł, jeśli chorobowego nie opłacasz. Do tego wciąż dochodzi składka zdrowotna wyliczana tak jak wcześniej – od dochodu (skala, liniówka) albo od progu przychodu (ryczałt). Na tym etapie nadal nie płacisz składki na Fundusz Pracy, bo podstawa jest niższa niż minimalne wynagrodzenie.

Kto może korzystać z preferencyjnego ZUS przez 24 miesiące?

Aby płacić składki od 30% minimalnego wynagrodzenia, musisz łącznie spełnić kilka warunków. Nie możesz prowadzić ani w ostatnich 60 miesiącach prowadzić innej pozarolniczej działalności, nie możesz wykonywać usług na rzecz byłego pracodawcy w takim samym zakresie, jak na etacie w bieżącym lub poprzednim roku, a działalność musi być prowadzona jako osoba fizyczna albo wspólnik spółki cywilnej.

Z prawa do Małego ZUS-u są wyłączeni m.in. wspólnicy spółek jawnych, komandytowych, partnerskich, jednoosobowych spółek z o.o. oraz twórcy i artyści. Okres 24 miesięcy liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Jeżeli rezygnujesz z ulgi na start przed upływem 6 miesięcy, czas preferencji biegnie od miesiąca, w którym zgłosisz się do pełnych ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA).

• Chcesz wejść w preferencyjny ZUS po uldze na start? Musisz złożyć ZUS ZWUA i wyrejestrować kod rozpoczynający się od 05 40,
• następnie zgłosić się na druku ZUS ZUA z kodem zaczynającym się od 05 70 (albo 05 72, jeśli masz prawo do renty),
• pamiętać o terminie 7 dni od zmiany sytuacji ubezpieczeniowej,
• złożyć deklarację ZUS DRA i w terminie opłacić składki.

Jak wygląda ZUS po zakończeniu preferencji – Duży ZUS i Mały ZUS Plus?

Po upływie 24 miesięcy preferencyjnych składek wchodzisz w tzw. Duży ZUS, czyli standardowe składki liczone od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Na 2026 rok ta baza to 5652 zł, co daje znacznie wyższe miesięczne obciążenie. Łączny koszt społeczni z dobrowolnym chorobowym sięga około 1926,76 zł, a bez chorobowego 1788,29 zł, do których ponownie dochodzi składka zdrowotna.

Dla części przedsiębiorców alternatywą staje się Mały ZUS Plus. Ta ulga pozwala obliczać składki społeczne proporcjonalnie do dochodu z poprzedniego roku, ale nie dłużej niż przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy. Podstawa wymiaru musi mieścić się między 30% minimalnego wynagrodzenia a 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Komu przysługuje Mały ZUS Plus?

Z Małego ZUS Plus może skorzystać przedsiębiorca wpisany do CEIDG, którego przychody w poprzednim roku nie przekroczyły 120 000 zł. Nie możesz jednocześnie rozliczać się kartą podatkową i być zwolnionym z VAT, świadczyć usług dla obecnego lub byłego pracodawcy w tym samym zakresie, ani podlegać innym tytułom do ubezpieczeń społecznych jako wspólnik spółek osobowych.

Jeśli spełniasz warunki, zgłaszasz się do ZUS z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92. Masz na to czas do końca stycznia danego roku lub 7 dni od momentu spełnienia warunków, na przykład po wznowieniu działalności. W deklaracjach ZUS DRA lub ZUS RCA musisz podać roczny przychód, dochód, formę opodatkowania i wyliczoną podstawę składek.

Mały ZUS Plus obniża bieżące obciążenia, ale także obniża przyszłe świadczenia z ZUS, bo wszystko opiera się na niższej podstawie wymiaru.

Jak przygotować się do ZUS na początek działalności?

Planowanie obciążeń wobec ZUS warto zacząć jeszcze przed złożeniem wniosku CEIDG-1. To tam określasz datę rozpoczęcia działalności, która bezpośrednio wpływa na długość korzystania z ulgi na start i preferencyjnych składek. Rejestracja 2 dnia miesiąca może wydłużyć czas Małego ZUS-u, bo okres 24 miesięcy liczysz wtedy od pełnego kolejnego miesiąca.

Wniosek CEIDG-1 trafia automatycznie do ZUS, który zakłada Twoje konto jako płatnika składek (ZUS ZFA). Ale zgłoszenie do samych ubezpieczeń wymaga formularzy: ZUS ZZA – gdy wchodzisz tylko w zdrowotne przy uldze na start, oraz ZUS ZUA – gdy zaczynasz opłacać składki społeczne. Masz na to 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności lub od zmiany tytułu ubezpieczenia.

• Ulga na start – rejestrujesz się do zdrowotnego z kodem rozpoczynającym się od 05 40,
• po uldze na start – zmiana na kod 05 70 (lub 05 72) i wejście w preferencyjne składki,
• po 24 miesiącach – przejście na Duży ZUS albo, przy spełnieniu warunków, zgłoszenie do Małego ZUS Plus,
• przez cały czas – co miesiąc składasz lub akceptujesz deklarację ZUS DRA i rozliczasz składki w terminach 5., 15. lub 20. dnia miesiąca, zależnie od formy działalności.

Do tego dochodzi obowiązek zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny na druku ZUS ZCNA, jeśli nie mają innego tytułu do ubezpieczenia. Nie płacisz za nich dodatkowej składki – korzystają ze świadczeń zdrowotnych na podstawie tej, którą opłacasz za siebie. Dobrze ułożony harmonogram zgłoszeń, wyboru formy opodatkowania i ulg sprawia, że na początku działalności ZUS nie przytłacza finansowo, a Ty możesz spokojniej rozwijać swoją firmę.