Brzegi robótki najczęściej zawijają się dlatego, że wybrany ścieg naturalnie tworzy nierównowagę naprężeń. Szczególnie dotyczy to ściegu pończoszniczego. Nie oznacza to błędu w technice dziergania, ale cechę struktury dzianiny.
Dlaczego ścieg pończoszniczy się zwija?
Ścieg pończoszniczy powstaje z naprzemiennych rzędów oczek prawych i lewych. Z jednej strony robótki widoczne są głównie oczka prawe, a z drugiej – lewe. Ta jednostronna budowa sprawia, że obie powierzchnie inaczej układają nitkę i inaczej reagują na naprężenie.
Oczka prawe i lewe mają różną długość nitki oraz odmienny kształt. W efekcie brzegi dzianiny próbują wywinąć się w stronę, która zmniejsza powstałe naprężenia. Im większy jest fragment wykonany wyłącznie ściegiem pończoszniczym, tym wyraźniejsze może być zawijanie. Na efekt wpływają także rodzaj włóczki, rozmiar drutów oraz to, czy dziergasz bardzo luźno lub ciasno.
Inaczej zachowuje się ścieg francuski. Wszystkie rzędy wykonuje się w nim oczkami prawymi, a struktura po obu stronach jest bardziej wyrównana. Dzięki temu dzianina pozostaje stabilniejsza i zwykle nie podwija się tak mocno.
Jak zapobiec zawijaniu brzegów?
Najlepiej zaplanować wykończenie już przed rozpoczęciem projektu. Samo blokowanie może poprawić wygląd dzianiny, ale przy ściegu o silnej tendencji do zwijania nie zawsze trwale rozwiązuje problem. Pomagają przede wszystkim następujące metody:
- Dodaj ściągacz – kilka lub kilkanaście rzędów oczek prawych i lewych stabilizuje początek oraz koniec robótki. Ściągacz jest elastyczny, ale zwęża dzianinę, dlatego szerokość najlepiej ustalić na podstawie próbki.
- Zastosuj stabilny brzeg boczny – po bokach możesz wykonać kilka oczek ściegiem francuskim. Taki pas ogranicza zawijanie krawędzi, choć przy bardzo szerokiej części pończoszniczej może nie wystarczyć do całkowitego jej spłaszczenia.
- Zmień ścieg na bardziej równowhttps://ażony – ścieg francuski, ryżowy oraz wiele faktur z oczek prawych i lewych układa się stabilniej niż gładki ścieg pończoszniczy.
- Dodaj rzędy oczek prawych – w niektórych wzorach można przełamać długie odcinki ściegu pończoszniczego pojedynczymi rzędami wykonanymi na prawo. Zmniejsza to tendencję do podwijania, ale efekt zależy od włóczki i napięcia nici.
W przypadku szalika lub koca dobrze sprawdzają się ściegi stabilne na całej powierzchni. Przy swetrze, czapce albo mankiecie ściągacz może być częścią konstrukcji, ponieważ oprócz ograniczenia zawijania pozwala dopasować brzeg do ciała.
| Ścieg | Stabilność | Uwagi |
|---|---|---|
| Pończoszniczy | Niska | Ma wyraźną tendencję do zawijania na brzegach. |
| Francuski | Wysoka | Układa się płasko i dobrze nadaje się na szaliki oraz brzegi. |
| Ryżowy | Wysoka | Łączy oczka prawe i lewe, tworząc stabilną fakturę po obu stronach. |
| Ściągaczowy | Wysoka | Jest sprężysty i ogranicza podwijanie, ale zwęża dzianinę. |
Nie należy mylić zawijania brzegu z falowaniem całej robótki. Zwijanie jest typowe dla określonych struktur dzianiny, natomiast falowanie zwykle oznacza, że powierzchnia dostała zbyt dużo luzu albo oczka są nierówno rozłożone. W dzierganiu na drutach wybór ściegu ma tu większe znaczenie niż sama liczba oczek brzegowych.
Dlaczego próbka jest tak ważna?
Przed rozpoczęciem większego projektu wykonaj próbkę z tej samej włóczki, na tych samych drutach i wybranym ściegiem. Sprawdź ją nie tylko na płasko, lecz także po praniu i wysuszeniu zgodnie z zaleceniami producenta. Próbka pokaże, czy brzeg się zawija, jak bardzo kurczy się dzianina i czy wybrana technika daje oczekiwany efekt.
To szczególnie ważne przy ściągaczach i ściegu ryżowym, ponieważ ich szerokość może znacznie różnić się od szerokości ściegu pończoszniczego. Na tej podstawie łatwiej ustalisz liczbę oczek oraz zdecydujesz, czy potrzebny jest szerszy brzeg, pas ściegiem francuskim albo całkowita zmiana wzoru.
Zwijanie brzegów jest zwykle cechą ściegu, a nie wadą robótki. Wybór stabilniejszej struktury, zaplanowanie ściągacza lub dodanie oczek brzegowych pozwala ograniczyć problem. Najpewniejszą metodą sprawdzenia zachowania konkretnej włóczki pozostaje próbka wykonana przed właściwym projektem.
